Metodyka doboru pompy ciepła (v1.2)

Każdy wynik doboru na tej stronie jest oznaczony „wg metodyki v1.2”. Poniżej jest dokładnie to, co robi silnik — z granicami stosowalności włącznie.

Zasada nadrzędna całego serwisu obowiązuje i tutaj: mówimy tyle, ile wiemy. Tam, gdzie czegoś nie sprawdzamy, jest to napisane wprost, a nie przemilczane.

1. Zapotrzebowanie budynku

Liczymy składnikowo, w układzie zbliżonym do obliczeń OZC — nie mnożymy metrażu przez płaski wskaźnik W/m².

• Straty przez przenikanie: ściany, okna, dach, podłoga. Pola powierzchni odtwarzamy z metrażu i typu budynku (do 100 m² — parterowy, powyżej — piętrowy), współczynniki przenikania U bierzemy ze standardu budynku.
• Wentylacja i infiltracja: krotność wymian powietrza zależna od rodzaju wentylacji (grawitacyjna / mechaniczna / rekuperacja).
• Temperatura wewnętrzna: 20 °C.
• Założenia przyjmowane za użytkownika w matrycy: przeszklenie średnie, dach jako strop pod poddaszem, podłoga na gruncie.

Tabela wskaźników W/m² per standard służy nam wyłącznie jako widełki kontrolne — jeżeli wynik składnikowy z nich wypada, to znak, że coś jest nie tak z danymi wejściowymi. Nie jest źródłem wyniku.

Wartości U i krotności wymian nie są tu przepisane celowo: mieszkają w kodzie silnika (budynek.py) i to on jest źródłem. Przepisana kopia rozjechałaby się po pierwszej zmianie.

2. Strefa klimatyczna i temperatura projektowa

Temperatura projektowa (tproj) wynika ze strefy:

• strefa I — −16 °C
• strefa II — −18 °C
• strefa III — −20 °C
• strefa IV — −22 °C
• strefa V — −24 °C

Gotowe strony doboru pokrywają strefy I, III i V jako reprezentatywne; kalkulator liczy wszystkie pięć.

3. Punkt doboru (biwalentny)

Punkt doboru jest stały: −7 °C. Zapotrzebowanie przeliczamy z temperatury projektowej na −7 °C liniowo po różnicy temperatur, przyjmując podłogę zapotrzebowania równą zero:

moc(−7 °C) = zapotrzebowanie_projektowe × (20 − (−7)) / (20 − tproj) = zapotrzebowanie_projektowe × 27 / (20 − tproj)

Do tak policzonej mocy dokładamy narzut na ciepłą wodę użytkową. Jest to narzut czasowy: uwzględnia sytuację, w której zasobnik nie zdąży się doładować w oknie poza grzaniem. Zależy od liczby osób i podnosi wymaganą moc w punkcie doboru — wynik jest więc zawsze nie mniejszy niż sam wynik liniowy.

4. Moc pompy w punkcie doboru

Bierzemy moc netto, z odszranianiem (EN 14511) przy temperaturze zewnętrznej −7 °C i temperaturze wody wynikającej z instalacji.

To ważne rozróżnienie: katalogi handlowe podają też moc szczytową, mierzoną między cyklami odszraniania. Jest ona wyższa — dla ESTII o 0,4–1,2 kW przy temperaturach ujemnych. Dobieranie po mocy szczytowej dałoby za małą pompę, bo w mrozie urządzenie realnie traci część wydajności na rozmrażanie parownika. Dobieramy po mocy z odszranianiem.

5. Reguła doboru

Pompa ma pokryć punkt −7 °C sama. Poniżej −7 °C deficyt dokłada grzałka.

Formalnie: zestaw kwalifikuje się, gdy

moc_pompy(woda, −7 °C) ≥ wymagana_moc(−7 °C) × 0,98

Tolerancja 2 % obejmuje zaokrąglenia danych katalogowych.

Poniżej −7 °C, aż do temperatury projektowej, różnicę pokrywa grzałka elektryczna modułu hydraulicznego (3, 6 lub 9 kW).

Czego na tych stronach nie weryfikujemy per przypadek: że grzałka o danej mocy pokryje cały ogon od −7 °C do temperatury projektowej. Deficyt na tym odcinku jest mały wobec 3–9 kW grzałki, więc w praktyce zapas jest duży — ale pełne sprawdzenie granicy pracy robi główny silnik doboru, nie generator tych stron. Piszemy to wprost, zamiast sugerować kontrolę, której tu nie ma.

6. Który zestaw rekomendujemy

Rekomendujemy najmniejszy zestaw, który pokrywa punkt doboru. Nie zaokrąglamy w górę i nie doliczamy ukrytego zapasu procentowego — przewymiarowana pompa kosztuje więcej i pracuje gorzej.

Zestawy dzielimy na dwa poziomy wiarygodności:

• Poziom 0 — rekomendacja. Urządzenia R32, pokrycie policzone z krzywej wydajności konkretnej maszyny.
• Poziom 2 — oflagowana alternatywa. Urządzenia R410A z serii POWERFUL, dla których nie mamy krzywej: dopasowanie wynika z koperty mocy nominalnej, jest więc przybliżone. Takiego zestawu nigdy nie podajemy jako rekomendacji.

Poziom pośredni („pompa wspomagana grzałką już przy −7 °C”) został z metodyki usunięty — taka maszyna jest za mała na swoją strefę i jej nie pokazujemy.

7. Mały dom: bufor zamiast rezygnacji

Gdy nawet najmniejsza pompa z serii jest wyraźnie przewymiarowana wobec potrzeby (moc pompy przekracza wymaganą ponad dwukrotnie), zestaw dostaje bufor — i jest to napisane na karcie. Powód: przewymiarowana pompa taktuje, czyli włącza się i wyłącza zbyt często, co skraca życie sprężarki. Bufor to stabilizuje.

Powyżej trzykrotnego przewymiarowania nie pokazujemy takiego kandydata w ogóle.

8. Zasobnik ciepłej wody

• Zapotrzebowanie dobowe: 50 l na osobę (komfort normalny; oszczędny 30 l, wysoki 80 l).
• Pojemność zasobnika: najmniejsza z szeregu 100 / 150 / 200 / 250 / 300 l, która pokrywa zapotrzebowanie dobowe z 20 % zapasu; maksymalnie 300 l.

Strony doboru liczone są dla komfortu normalnego.

9. Temperatura wody i granice stosowalności

Temperatura zasilania wynika z rodzaju instalacji:

• ogrzewanie podłogowe — 35 °C
• instalacja mieszana — 45 °C
• klimakonwektory — 45 °C
• grzejniki nowe (niskotemperaturowe) — 50 °C
• grzejniki — 60 °C
• grzejniki stare — 70 °C

Granica stosowalności: gotowe strony doboru pokrywają 35, 45 i 50 °C. Dla 60 i 70 °C nie ma wyników i nie jest to brak danych po naszej stronie — dostępne w tej ofercie pompy fizycznie nie pracują przy takiej temperaturze zasilania. Zamiast pokazać wynik niepewny, nie pokazujemy żadnego.

10. Czego ta metodyka nie robi

• Nie prognozuje rachunków za prąd. Zbyt wiele zmiennych poza budynkiem (taryfa, nawyki, pogoda konkretnego roku), żeby taka liczba znaczyła cokolwiek.
• Nie zastępuje projektu instalacji ani audytu energetycznego. Jest doborem urządzenia na podstawie parametrów budynku, nie dokumentacją wykonawczą.
• Nie uwzględnia indywidualnych rozwiązań budynku (zacienienie, nietypowa bryła, zyski bytowe ponad typowe) — te zmieniają wynik i wymagają rozmowy.

Wersje

• v1.2 · 2026-09 — punkt biwalentny −7 °C nazwany wprost, poziomy wiarygodności 0/2 (poziom pośredni usunięty), bufor przeciw taktowaniu dla małych domów, granica 60/70 °C opisana jako granica maszyny, a nie brak danych.
• v1.1 · 2026-08 — metodyka konfiguratora klimatyzacji (osobny dokument).