# Metodyka doboru pompy ciepła — v1.2 Każdy wynik doboru na tej stronie jest oznaczony **„wg metodyki v1.2”**. Poniżej jest dokładnie to, co robi silnik — z granicami stosowalności włącznie. Zasada nadrzędna całego serwisu obowiązuje i tutaj: **mówimy tyle, ile wiemy**. Tam, gdzie czegoś nie sprawdzamy, jest to napisane wprost, a nie przemilczane. ## 1. Zapotrzebowanie budynku Liczymy **składnikowo**, w układzie zbliżonym do obliczeń OZC — nie mnożymy metrażu przez płaski wskaźnik W/m². - **Straty przez przenikanie**: ściany, okna, dach, podłoga. Pola powierzchni odtwarzamy z metrażu i typu budynku (do 100 m² — parterowy, powyżej — piętrowy), współczynniki przenikania U bierzemy ze standardu budynku. - **Wentylacja i infiltracja**: krotność wymian powietrza zależna od rodzaju wentylacji (grawitacyjna / mechaniczna / rekuperacja). - Temperatura wewnętrzna: **20 °C**. - Założenia przyjmowane za użytkownika w matrycy: przeszklenie średnie, dach jako strop pod poddaszem, podłoga na gruncie. Tabela wskaźników W/m² per standard służy nam **wyłącznie jako widełki kontrolne** — jeżeli wynik składnikowy z nich wypada, to znak, że coś jest nie tak z danymi wejściowymi. Nie jest źródłem wyniku. Wartości U i krotności wymian nie są tu przepisane celowo: mieszkają w kodzie silnika (`budynek.py`) i to on jest źródłem. Przepisana kopia rozjechałaby się po pierwszej zmianie. ## 2. Strefa klimatyczna i temperatura projektowa Temperatura projektowa (`tproj`) wynika ze strefy: - strefa I — **−16 °C** - strefa II — **−18 °C** - strefa III — **−20 °C** - strefa IV — **−22 °C** - strefa V — **−24 °C** Gotowe strony doboru pokrywają strefy **I, III i V** jako reprezentatywne; kalkulator liczy wszystkie pięć. ## 3. Punkt doboru (biwalentny) Punkt doboru jest stały: **−7 °C**. Zapotrzebowanie przeliczamy z temperatury projektowej na −7 °C **liniowo po różnicy temperatur**, przyjmując podłogę zapotrzebowania równą zero: ``` moc(−7 °C) = zapotrzebowanie_projektowe × (20 − (−7)) / (20 − tproj) = zapotrzebowanie_projektowe × 27 / (20 − tproj) ``` Do tak policzonej mocy dokładamy **narzut na ciepłą wodę użytkową**. Jest to narzut **czasowy**: uwzględnia sytuację, w której zasobnik nie zdąży się doładować w oknie poza grzaniem. Zależy od liczby osób i podnosi wymaganą moc w punkcie doboru — wynik jest więc zawsze **nie mniejszy** niż sam wynik liniowy. ## 4. Moc pompy w punkcie doboru Bierzemy moc **netto, z odszranianiem** (EN 14511) przy temperaturze zewnętrznej −7 °C i temperaturze wody wynikającej z instalacji. To ważne rozróżnienie: katalogi handlowe podają też **moc szczytową**, mierzoną między cyklami odszraniania. Jest ona wyższa — dla ESTII o 0,4–1,2 kW przy temperaturach ujemnych. Dobieranie po mocy szczytowej dałoby **za małą pompę**, bo w mrozie urządzenie realnie traci część wydajności na rozmrażanie parownika. **Dobieramy po mocy z odszranianiem.** ## 5. Reguła doboru > **Pompa ma pokryć punkt −7 °C sama.** Poniżej −7 °C deficyt dokłada grzałka. Formalnie: zestaw kwalifikuje się, gdy ``` moc_pompy(woda, −7 °C) ≥ wymagana_moc(−7 °C) × 0,98 ``` Tolerancja 2 % obejmuje zaokrąglenia danych katalogowych. Poniżej −7 °C, aż do temperatury projektowej, różnicę pokrywa grzałka elektryczna modułu hydraulicznego (3, 6 lub 9 kW). **Czego na tych stronach nie weryfikujemy per przypadek:** że grzałka o danej mocy pokryje cały ogon od −7 °C do temperatury projektowej. Deficyt na tym odcinku jest mały wobec 3–9 kW grzałki, więc w praktyce zapas jest duży — ale pełne sprawdzenie granicy pracy robi główny silnik doboru, nie generator tych stron. Piszemy to wprost, zamiast sugerować kontrolę, której tu nie ma. ## 6. Który zestaw rekomendujemy Rekomendujemy **najmniejszy zestaw, który pokrywa** punkt doboru. Nie zaokrąglamy w górę i nie doliczamy ukrytego zapasu procentowego — przewymiarowana pompa kosztuje więcej i pracuje gorzej. Zestawy dzielimy na dwa poziomy wiarygodności: - **Poziom 0 — rekomendacja.** Urządzenia R32, pokrycie policzone **z krzywej wydajności** konkretnej maszyny. - **Poziom 2 — oflagowana alternatywa.** Urządzenia R410A z serii POWERFUL, dla których nie mamy krzywej: dopasowanie wynika z **koperty mocy nominalnej**, jest więc **przybliżone**. Takiego zestawu **nigdy nie podajemy jako rekomendacji**. Poziom pośredni („pompa wspomagana grzałką już przy −7 °C”) został z metodyki **usunięty** — taka maszyna jest za mała na swoją strefę i jej nie pokazujemy. ## 7. Mały dom: bufor zamiast rezygnacji Gdy nawet najmniejsza pompa z serii jest wyraźnie przewymiarowana wobec potrzeby (moc pompy przekracza wymaganą ponad **dwukrotnie**), zestaw dostaje **bufor** — i jest to napisane na karcie. Powód: przewymiarowana pompa **taktuje**, czyli włącza się i wyłącza zbyt często, co skraca życie sprężarki. Bufor to stabilizuje. Powyżej **trzykrotnego** przewymiarowania nie pokazujemy takiego kandydata w ogóle. ## 8. Zasobnik ciepłej wody - Zapotrzebowanie dobowe: **50 l na osobę** (komfort normalny; oszczędny 30 l, wysoki 80 l). - Pojemność zasobnika: najmniejsza z szeregu **100 / 150 / 200 / 250 / 300 l**, która pokrywa zapotrzebowanie dobowe z **20 % zapasu**; maksymalnie 300 l. Strony doboru liczone są dla komfortu **normalnego**. ## 9. Temperatura wody i granice stosowalności Temperatura zasilania wynika z rodzaju instalacji: - ogrzewanie podłogowe — **35 °C** - instalacja mieszana — **45 °C** - klimakonwektory — **45 °C** - grzejniki nowe (niskotemperaturowe) — **50 °C** - grzejniki — 60 °C - grzejniki stare — 70 °C **Granica stosowalności:** gotowe strony doboru pokrywają **35, 45 i 50 °C**. Dla 60 i 70 °C nie ma wyników i nie jest to brak danych po naszej stronie — dostępne w tej ofercie pompy **fizycznie nie pracują** przy takiej temperaturze zasilania. Zamiast pokazać wynik niepewny, nie pokazujemy żadnego. ## 10. Czego ta metodyka nie robi - Nie prognozuje rachunków za prąd. Zbyt wiele zmiennych poza budynkiem (taryfa, nawyki, pogoda konkretnego roku), żeby taka liczba znaczyła cokolwiek. - Nie zastępuje projektu instalacji ani audytu energetycznego. Jest doborem urządzenia na podstawie parametrów budynku, nie dokumentacją wykonawczą. - Nie uwzględnia indywidualnych rozwiązań budynku (zacienienie, nietypowa bryła, zyski bytowe ponad typowe) — te zmieniają wynik i wymagają rozmowy. ## Wersje - **v1.2 · 2026-09** — punkt biwalentny −7 °C nazwany wprost, poziomy wiarygodności 0/2 (poziom pośredni usunięty), bufor przeciw taktowaniu dla małych domów, granica 60/70 °C opisana jako granica maszyny, a nie brak danych. - v1.1 · 2026-08 — metodyka konfiguratora klimatyzacji (osobny dokument).